Joost Kievit over Toekomst Hoeksche Waard: "Samenwerken met de natuur!"

Social Impact Award-winnaar Joost Kievit over Toekomst Hoeksche Waard:

“Samenwerken met de natuur! “

In de serie bijeenkomsten van De Maatschappij - Hoeksche Waard met als onderliggend thema “Samen bouwen aan de Hoeksche Waard van morgen” trapte Joost Kievit de bijeenkomst van 1 oktober 2026 af in een nieuwe maar al wel als vanouds bekende accommodatie aan de Binnenmaas.

Hij begon zijn inleiding met een verwijzing naar zijn Masterscriptie met als onderwerp de Toekomstvisie Hoeksche Waard 1996.  Zoals toen en nu zijn de belangrijkste thema’s in beide visies de grond en de daarop uitgeoefende landbouw en de rol van het water rond en binnen de Hoeksche Waard. De verschillen met 1996 hangen mede af van Corona, de recessie, de klimaatsverandering en daarmee samenhangend het stijgen van de zeespiegel en het verlies van biodiversiteit.

Langs de thema’s Waterveiligheid, Landbouw, Watersystemen en de Waterkwaliteit met inachtneming van de Europese Kaderrichtlijn Water heeft hij de 22 deelnemers meegenomen in zijn voordracht.

Vanuit zijn jarenlange betrokkenheid bij het Waterschap benadrukt Joost Kievit het feit dat we in een land leven waar 40 % van de oppervlakte onder de zeespiegel ligt. Dat geldt in nog veel sterkere mate voor de Hoeksche Waard. De waterkerende toets van dijken vormt de basis van het hoogwaterbeschermingsprogramma. Dat geldt niet alleen bovengronds maar ook onder water in verband met de sterke zettingsvloeiing door gewijzigde waterafvoer in onze delta als gevolg van de afsluiting van het Haringvliet. Joost benadrukt dat het belangrijk is om gebruik te maken van het natuurlijk proces waardoor in het verleden ons eiland is ontstaan, namelijk afzetting van slib door water. Dan kan met wisselhouders ofwel waterkerende landschappen. Dit is goed voor onze veiligheid, de natuur, recreatie en op de lange termijn ook veel goedkoper dan de traditionele dijken. Met name voor de zuidrand van de Hoeksche Waard is dit zeer relevant!

De toekomst van de Hoeksche Waard wordt nog steeds in sterke mate bepaald door de landbouw. Joost benadrukte dat hij grote waardering heeft voor de bijdrage van de landbouw, die in zijn ogen ook in belangrijke mate bijdraagt in de natuur- en ruimtelijke beleving van het eiland voor haar inwoners. Mede door de schaalvergroting staat dat onder druk. Het landelijk aantal boeren is tussen 1950 en 2025 van 410.000 gedaald naar 49.000 en de gemiddelde bedrijfsomvang is  gegroeid van 5 naar 37 hectare.

De zelfvoorzienendheid van de samenleving is in de afgelopen vijftig jaar sterk verminderd en de landbouw zou kunnen bijdragen aan de voedselzekerheid binnen de regio en daarbuiten. Vanuit zijn overtuiging bepleit Joost het principe dat gezond voedsel ook het beste kan groeien op gezonde grond, waarin micro-organismen en levende insecten hun nuttige werk doen en waardoor de waterabsorptie in een tijd van klimaatverandering bijdraagt aan het vasthouden van water.

Een derde thema vormt het watersysteem. Door middel van ruilverkaveling, drainage en het bouwen van gemalen is in de vorige eeuw bewerkstelligt dat het waterpeil beter kan worden beheerst. Zowel in het afvoeren van overvloedig water maar in periode van klimaatverandering ook in het vasthouden van water. Naast mechanische beïnvloeding, die met name bijdraagt aan afvoer, pleit Joost Kievit er ook voor dat de agrariërs in de Hoeksche Waard door middel van strokencultuur in de akkerbouw bijdragen aan de beheersing van het waterpeil. Een nieuwe techniek van peil gestuurde drainage per perceel wordt door (landbouwer in hart en nieren) Bas Kruijthoff van harte ondersteund.

Tenslotte kent de wateropgave in de toekomstvisie van Joost kievit ook een zorgpunt. Het intensieve gebruik van meststoffen en bestrijdingsmiddelen heeft een zeer negatieve invloed op de waterkwaliteit. De toenemende aanwezigheid van blauwalg en veel kroos in de sloten in agrarische gebieden duidt op een overmatige aanwezigheid van meststoffen en bevordering van koolstofdioxide in het oppervlaktewater in plaats van de nodige zuurstof voor een gezond waterleven. Het meest indringende resultaat vormt de aanwezigheid van bestrijdingsmiddelen en de sterk verspreide aanwezigheid van PFAS in onze leefomgeving. Zowel op het land als in water en zelfs in ons drinkwater zijn de concentraties verontrustend. Zo blijken er in het oppervlaktewater 107 werkzame stoffen aanwezig waarvan er 10 PFAS gerelateerd zijn.

Joost sloot zijn toelichting af met een positieve boodschap door te memoreren dat de herinrichting van kreken als Argusvlinder in de Hoeksche Waard een sterke verbetering heeft gebracht in de flora en fauna van het gebied.

Onze zorg voor het leefgebied in de Hoeksche Waard blijft dus geboden. Niet alleen op het gebied van water en natuur maar even zeer voor de landbouw, het landschap en het samenleven. De samenwerking met de natuur en haar zelfreinigend vermogen is daarbij onmisbaar!